Sau nhiều năm rong ruổi, tôi nhận ra một điều: du lịch cùng nhau rất dễ, nhưng đi cùng nhau đến hết hành trình mà vẫn giữ được sự tôn trọng và tình bạn mới thực sự khó.

Chuyến đi Nam Mỹ mà tác giả đi cùng nhóm bạn có người quen, có người chưa quen ở Bolivia - Ảnh: NGUYỄN HOÀNG BẢO

Du lịch bụi hấp dẫn bởi sự tự do, linh hoạt, chi phí tiết kiệm và cơ hội khám phá thế giới theo cách riêng của mỗi người. Nhưng đâu phải ai cũng đủ tự tin, kinh nghiệm hoặc bản lĩnh để xách ba lô lên đường một mình.

Thế là những nhóm bạn đồng hành ra đời, đôi khi chỉ từ một lời rủ rê trên mạng xã hội. Những người chưa từng quen biết bỗng trở thành bạn đường trong một chuyến đi kéo dài hàng tuần, thậm chí hàng tháng.

Những chuyến du lịch bụi đầu tiên của tôi cũng từng bắt đầu như thế. Chúng tôi làm quen, trò chuyện, cùng nhau xây dựng lịch trình, thậm chí gặp gỡ nhiều lần trước ngày khởi hành. Vậy mà khi thực sự lên đường, những vấn đề không ngờ tới vẫn lần lượt xuất hiện.

Mỗi chuyến đi lại là những con người khác nhau, những câu chuyện khác nhau và cả những bài học mà chẳng cuốn cẩm nang du lịch nào đề cập.

Dưới đây là 9 điều tôi nghĩ bất cứ ai có ý định đi du lịch bụi theo nhóm cũng nên biết.

1. Đừng đợi đến sân bay mới bắt đầu tìm hiểu bạn đồng hành

Hai nhóm bạn từ miền Bắc và miền Nam cùng rong ruổi hơn 20 ngày trên thảo nguyên Mông Cổ, một hành trình mà sự đồng hành cũng là bài học về cách thấu hiểu và thích nghi với nhau - Ảnh: NGUYỄN HOÀNG BẢO

Một người có thể rất dễ thương trên Facebook, nói chuyện rất hợp qua tin nhắn nhưng lại hoàn toàn khác khi phải sống cùng nhau suốt 24 giờ mỗi ngày. Người thích dậy sớm, người quen ngủ nướng; người muốn khám phá bảo tàng, người chỉ thích chụp ảnh; người tiết kiệm từng đồng, người sẵn sàng chi tiền cho những trải nghiệm đắt đỏ.

Vì vậy, trước chuyến đi, hãy dành thời gian trò chuyện, gặp nhau uống cà phê, cùng xây dựng lịch trình và thẳng thắn chia sẻ những thói quen, nhu cầu, khả năng tài chính, điểm mạnh lẫn hạn chế của mình. Quan trọng hơn, hãy quan sát cách mỗi người phản ứng khi có ý kiến trái chiều. Một người biết lắng nghe trước chuyến đi thường đáng tin cậy hơn người chỉ biết nói rằng mình rất dễ tính.

2. Nhóm nào cũng cần trưởng nhóm, nhưng trưởng nhóm không phải ông chủ

Những khoảnh khắc vui nhộn trên thảo nguyên Mông Cổ, khi chúng tôi cùng mặc áo đồng phục ghép thành chữ MONGOLIA, lưu giữ tình bạn và những kỷ niệm của chuyến đi - Ảnh: NGUYỄN HOÀNG BẢO

Một nhóm du lịch tự phát vẫn cần người điều phối, đặc biệt khi phải xử lý các tình huống phát sinh ở nước ngoài. Nên thống nhất bầu trưởng nhóm, phó nhóm và xác định rõ trách nhiệm của họ từ đầu. Ai chịu trách nhiệm liên lạc? Ai xử lý khi có thành viên gặp sự cố? Ai thay mặt nhóm làm việc với nhà cung cấp dịch vụ?

Tuy nhiên, trưởng nhóm là người được tập thể giao trách nhiệm, không phải người có đặc quyền quyết định mọi chuyện. Cũng cần hiểu rằng người nhận trách nhiệm điều phối đang bỏ ra thời gian và công sức. Sự đóng góp ấy phải được ghi nhận, nhưng không thể trở thành lý do để áp đặt ý kiến cá nhân. Một nhóm tốt cần người dẫn dắt, chứ không cần một người cai quản.

3. Đừng biến một người thành người phục vụ cho cả nhóm

Những người bạn đồng hành cùng tôi giữa núi non Tứ Cô Nương, Trung Quốc, nơi mỗi chuyến đi là cơ hội khám phá thiên nhiên, chia sẻ niềm vui và học cách thích nghi với nhau - Ảnh: NGUYỄN HOÀNG BẢO

Đây là vấn đề tôi thấy rất dễ phát sinh. Một vài thành viên có kinh nghiệm sẽ đảm nhận việc lập lịch trình, xin visa, đặt vé máy bay, khách sạn, tìm phương tiện di chuyển. Những người còn lại chỉ việc chuyển tiền rồi chờ đến ngày khởi hành.

Sự phân công như thế có vẻ hợp lý lúc ban đầu nhưng lâu dần rất dễ tạo ra tâm lý ỷ lại. Người làm nhiều cảm thấy mình bị lợi dụng, người làm ít lại nghĩ rằng mọi thứ vốn đã có người lo. Theo tôi, mỗi thành viên đều phải có trách nhiệm cụ thể, phù hợp với khả năng.

Chưa biết đặt vé hay làm visa thì có thể tìm thông tin, cập nhật lịch trình ngày hôm sau vào nhóm chat, chuẩn bị bữa ăn hoặc rửa chén khi cả nhóm cùng nấu nướng. Không có thành viên nào quá thiếu kinh nghiệm đến mức chẳng thể đóng góp điều gì.

4. Tiền bạc phải minh bạch ngay từ đầu, kể cả khi mọi người rất thân nhau

Trên đường đến Á Đinh, Trung Quốc, những người bạn đồng hành cùng tôi lưu lại khoảnh khắc bên hồ nước xanh ngọc, nơi niềm vui chung được tạo nên từ sự sẻ chia và tôn trọng những khác biệt - Ảnh: NGUYỄN HOÀNG BẢO

Tôi cho rằng nên có một thủ quỹ độc lập với trưởng nhóm. Mọi khoản thu chi chung cần được ghi nhận, công khai và có hóa đơn, chứng từ hoặc xác nhận giao dịch phù hợp.

Các khoản đặt cọc, thanh toán trước phải được thông báo rõ ràng, có sự đồng thuận của nhóm. Không nên chuyển tiền chỉ vì tin tưởng một người mà chưa biết khoản tiền ấy dùng vào việc gì.

Điều này càng quan trọng khi chuyến đi kéo dài nhiều tuần, qua nhiều quốc gia, với những khoản chi bằng ngoại tệ. Cũng nên thống nhất ngay từ đầu những khoản nào chia đều, khoản nào tính theo mức sử dụng thực tế.

Có người không uống bia, không ăn chung hoặc không tham gia một hoạt động thì không thể mặc nhiên bắt họ trả tiền như những người khác. Tiền bạc rõ ràng không làm mất tình cảm, chính sự nhập nhằng mới khiến người ta mất lòng tin.

5. Lịch trình chung không thể thay đổi chỉ vì sở thích của một người

Một khoảnh khắc tình cờ trên đường phố Bolivia, nơi những người du lịch bụi mang theo hành trang của riêng mình, như một lời nhắc rằng mỗi người phải học cách tự lập trên mọi hành trình - NGUYỄN HOÀNG BẢO

Trước chuyến đi, cả nhóm cần thống nhất những điểm đến chính, ngân sách, thời gian di chuyển và các dịch vụ đã đặt. Trong hành trình, việc thay đổi là bình thường, nhưng thay đổi vì thời tiết, an toàn hay điều kiện khách quan rất khác với thay đổi chỉ vì một thành viên bỗng dưng không còn hứng thú.

Những điều chỉnh ảnh hưởng đến cả nhóm nên được biểu quyết theo nguyên tắc đã thống nhất. Thành viên không muốn tham gia có quyền tách ra thực hiện kế hoạch riêng, nhưng phải chấp nhận những chi phí đã cam kết và không thể hoàn lại. Tuy nhiên, các vấn đề liên quan đến an toàn cần được ưu tiên xử lý thay vì đơn thuần áp dụng nguyên tắc đa số. Tự do cá nhân là điều đáng quý, nhưng không thể lấy sự tự do của mình để làm xáo trộn kế hoạch của tất cả mọi người.

6. Đừng để một người nắm toàn bộ thông tin, dịch vụ và tiền bạc

Trong chuyến độc hành ở Iran, tôi dễ dàng làm quen với những người dân địa phương tại Isfahan, tự do khám phá theo sở thích và không phải phụ thuộc vào lịch trình của bất kỳ ai - Ảnh: NGUYỄN HOÀNG BẢO

Nghe có vẻ mâu thuẫn với việc phân công trách nhiệm, nhưng đây là một trong những điều tôi muốn nhấn mạnh. Khi một người đảm nhận mọi thứ từ A đến Z, những thành viên khác rất dễ rơi vào trạng thái phụ thuộc. Họ không biết khách sạn đặt ở đâu, vé bao nhiêu tiền, chính sách hoàn hủy thế nào và thậm chí không có thông tin liên hệ của đơn vị cung cấp dịch vụ.

Sự tập trung quyền kiểm soát ấy còn tạo điều kiện cho những vấn đề tiêu cực như kê chênh lệch giá, tự ý thay đổi dịch vụ hoặc quyết định mà không thông báo. Không phải ai làm nhiều cũng có động cơ vụ lợi, nhưng một cơ chế thiếu minh bạch rất dễ khiến người ngay thẳng bị nghi ngờ. Cách tốt nhất là chia sẻ toàn bộ thông tin đặt dịch vụ, chi phí và lịch trình trong nhóm. Niềm tin rất cần thiết, nhưng niềm tin không thể thay thế sự minh bạch.

7. Đúng giờ là cách tôn trọng thời gian và tiền bạc của người khác 

Trong chuyến độc hành đến hồ Song Kul ở Kyrgyzstan, tôi lại có dịp kết bạn với một nhóm thanh niên địa phương xa lạ, bởi đôi khi rời một nhóm quen thuộc cũng là cơ hội mở ra những mối quan hệ mới - Ảnh: NGUYỄN HOÀNG BẢO

Một người trễ 15 phút có thể khiến cả nhóm lỡ chuyến tàu, mất vé tham quan hoặc phải trả thêm tiền thuê xe. Nhưng điều đáng nói hơn là thái độ xem việc người khác chờ đợi mình như một chuyện đương nhiên.

Khi đi du lịch bụi, đặc biệt ở những quốc gia có hệ thống giao thông vận hành theo giờ giấc nghiêm ngặt, đúng giờ còn là kỹ năng sinh tồn của cả hành trình. Nhóm nên thống nhất giờ tập trung, thời gian chờ tối đa và cách xử lý khi một người đến muộn. Dĩ nhiên, sự cố bất khả kháng cần được thông cảm, nhưng việc liên tục trễ hẹn vì thói quen cá nhân thì không.

Người thường xuyên đến muộn đang sử dụng thời gian của người khác để phục vụ sự tùy tiện của mình.

8. Đi cùng nhau là để hỗ trợ, không phải để đòi hỏi được chăm sóc

Một người bị ốm, thất lạc hành lý, gặp khó khăn về ngôn ngữ hay bị lừa đảo cần sự giúp đỡ của những người đồng hành. Tinh thần tương thân tương ái là một trong những điều đẹp nhất của du lịch bụi theo nhóm.

Thậm chí, những lần cùng nhau vượt qua khó khăn thường trở thành ký ức đáng nhớ hơn cả những thắng cảnh nổi tiếng.

Nhưng giúp đỡ không đồng nghĩa với việc phải chịu trách nhiệm vô hạn cho sự thiếu chuẩn bị hoặc những quyết định tùy tiện của người khác. Mỗi thành viên cần tự chăm sóc sức khỏe, giấy tờ, tài sản, hành lý và hành vi của mình.

Đừng mặc nhiên xem người có kinh nghiệm nhất là hướng dẫn viên, phiên dịch viên, người khuân vác hay bảo mẫu miễn phí. Một tập thể tốt được hình thành từ những cá nhân biết tự chịu trách nhiệm, chứ không phải từ một người luôn phải gánh trách nhiệm thay tất cả.

9. Đi theo nhóm vì chưa dám đi một mình, nhưng đừng để mình mãi không thể đi một mình

Nghe có vẻ nghịch lý, bởi nhiều người tìm đến những nhóm du lịch bụi chính vì họ chưa đủ kinh nghiệm, kỹ năng hoặc sự tự tin để độc hành. Họ cần một người biết đường, biết đặt vé, giao tiếp ngoại ngữ và xử lý những tình huống bất ngờ. Điều đó hoàn toàn dễ hiểu, và chính tôi cũng từng bắt đầu những chuyến đi đầu tiên cùng những người bạn đồng hành.

Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: sau mỗi chuyến đi, chúng ta học được bao nhiêu điều từ những người đi cùng, hay chỉ quen dần với việc có người khác lo liệu mọi thứ? Có người đã đi qua hàng chục quốc gia nhưng vẫn không biết tự đặt một tấm vé tàu, tìm đường về khách sạn hay giải quyết một tình huống đơn giản khi không có trưởng nhóm bên cạnh.

Du lịch bụi theo nhóm nên là cơ hội để mỗi người học cách tự lập, thay vì trở nên phụ thuộc hơn. Hãy chủ động tìm hiểu lịch trình, thử đảm nhận những công việc chưa từng làm, tự giải quyết những vấn đề trong khả năng và chuẩn bị cho tình huống phải tiếp tục hành trình mà không có người đồng hành.

Tôi đã có những người bạn tuyệt vời từ các chuyến đi, cũng từng trải qua những chuyện mà đến bây giờ nghĩ lại vẫn thấy khó tin. Nhưng suy cho cùng, mỗi người xuất hiện trên hành trình đều mang đến cho mình một bài học nào đó.

Và có lẽ, điều quan trọng nhất trước khi chọn người đi cùng không phải là hỏi họ đã đi được bao nhiêu quốc gia, mà là họ biết sống cùng người khác như thế nào.

(nguồn: tuoitre.vn)